Foto's van Rijs en omgeving

Het dorp Rijs

Rijs is een streekdorp op een hoge zandrug, dat vanaf het midden van de 19de eeuw geleidelijk zijn huidige vorm kreeg van een vrij losse kern met verder verspreide losse bebouwing.

Rijster Bos

In het Rijster Bos, sinds 1941 in bezit en beheer van It Fryske Gea, staat een zeszijdig empire tempeltje uit 1814 ter herdenking aan de bevrijding van de Franse overheersing. het bos is een trekpleister dat met de kustrecreatie in deze streek al voor de oorlog toerisme op gang bracht, waarvoor ook enkele hotels en uitspanningen werden gesticht. Het is één van de drukst bezochte parkachtige bossen van Friesland.

Kinderkolonie

De villa Mooi Gaasterland werd in 1912 gebouwd in opdracht van de in 's Gravenhage gevestigde 'Maatschappij Gaasterland'. Het was woonhuis met kantoor voor de administrateur. Deze maatschappij had veel bossen en andere bezittingen in Gaasterland gekocht van de familie Van Swinderen. De villa is ontworpen door de Haagse architect M.J. van der Schilden in de vernieuwingsstijl. Veel bos werd gerooid om het hout te verkopen en de landerijen te verpachten. De maatschappij werd in 1924 geliquideerd. De Utrechtse Diocesane bond der Katholieke Arbeiders Beweging vestigde in de villa een koloniehuis voor onder meer bleekneusjes uit de stad. In die tijd werd achter de villa een kapel gebouwd. In de jaren zeventig toen het een algemeen medisch kinderhuis was geworden, werd het uitgebreid met een heel koloniedorp.

Landgoed van Swinderen

Op het einde van de 17e eeuw verkreeg een lid van het Amsterdamse regentengeslacht De Wildt grote gebieden rond de Friese plaats Rijs. In de 18e eeuw werd op dit terrein een herenhuis gebouwd en werd er een parkachtige tuin aangelegd. Dit herenhuis, ook wel het Slot genoemd, kwam in 1834 door zijn huwelijk met een erfgename in het bezit van de grietman en latere burgemeester van Gaasterland jhr. G. Van Swinderen. Hij liet op deze plek een nieuw Huize Rijs bouwen. Ook zijn zoon bewoonde als burgemeester van Gaasterland Huize Rijs. In 1934 was Huize Rijs het middelpunt van de feestelijkheden ter gelegenheid van het feit dat de familie Van Swinderen honderd jaar in Rijs was gevestigd. Twee jaar na deze feestelijkheden overleed de laatste bewoonster van het Slot jkvr. Johanna Constantia Jacoba van Swinderen. Na haar overlijden werd Huize Rijs door haar zuster Quirina Jacoba verkocht. Het huis werd in 1937 afgebroken.

Het gebied met het aangrenzende Rijsterbos is in 1941 gekocht door It Fryske Gea. De plaats waar Huize Rijs heeft gestaan is zichtbaar gemaakt in het landschap. De slottuin is opnieuw aangelegd en ook de vijver, de paden en de omgrachting zijn weer opnieuw vorm gegeven. De Friese kunstenaar Ids Willemsma vervaardigde in 2010 een nieuwe toegangspartij voor de nieuw aangelegde slottuin van het voormalige Huize Rijs.